De Zeeuwse proef met de uniforme scootmobielcursus van Blijf Veilig Mobiel is bijna afgerond. Nu wordt het tijd de cursus landelijk uit te zetten. Marry van Baalen, projectmedewerker bij de ANBO en het samenwerkingsverband Blijf Veilig Mobiel: “Het is vooral van belang om gemeenten over de streep te krijgen.” 
De in Zeeland geteste scootmobielcursus is onder leiding van Marry van Baalen binnen Blijf Veilig Mobiel ontwikkeld, in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. “Scootmobielgebruikers zijn kwetsbare verkeersdeelnemers, omdat ze slecht zichtbaar zijn en omdat de verkeersregels voor veel mensen onduidelijk zijn. Met een uniforme cursus hopen we dat in de toekomst alle scootmobielgebruikers veilig de weg op kunnen.”
Breed toegankelijke scootmobielcursus
Een onderzoeksbureau heeft de in Zeeland gehouden cursussen nauwlettend gevolgd en buigt zich momenteel over de resultaten. De aanbevelingen van organisatoren en deelnemers worden verwerkt en tegen het eind van dit jaar wordt de cursus, met aanpassingen waar nodig, landelijk verspreid. “We willen de cursus breed toegankelijk maken. Het lespakket is straks te downloaden via internet, zodat het gratis ter beschikking komt voor iedereen die de cursus wil organiseren.”
Behoeften aan cursus
Tijdens het eindsymposium van Blijf Veilig Mobiel, op 24 november in Utrecht, wordt een workshop gehouden om de scootmobielcursus te promoten onder vrijwilligers en professionals. Marry van Baalen: “Uit onderzoek blijkt dat veel scootmobielgebruikers behoefte hebben aan een cursus. De instructie die mensen krijgen bij overhandiging van de scootmobiel is vaak erg beperkt. En we weten inmiddels dat de geteste cursus in Zeeland erg goed is gewaardeerd.”
Bezuinigen
Een nadeel is dat gemeenten in tijden van bezuinigingen niet staan te springen om extra instructie aan te bieden. “Maar wij denken dat de kosten van de cursus ruimschoots opwegen tegen kosten door schades of door het niet gebruiken van geleverde scootmobielen. Daar moeten we de gemeenten van overtuigen.” Zodra de scootmobielcursus zijn definitieve vorm heeft, worden de Nederlandse gemeenten actief benaderd om de cursus aan te bieden.
Verschil in rijvaardigheid
Uit de test in Zeeland blijkt dat er verschil is tussen de kennis en rijvaardigheid van ervaren gebruikers en beginners, vertelt Marry van Baalen. “Tijdens de pilot deden ook zeer ervaren rijders mee. Dat was heel waardevol voor beginners, die veel tips kregen van ervaren rijders. Maar zelf leerden de ervaren rijders weinig. Voor hen valt vooral winst te behalen op het gebied van nieuwe verkeersregels en ingesleten verkeerde gewoontes.” In de definitieve cursus zal daarom onderscheid worden gemaakt tussen een basis- en een opfriscursus.
Proef met scootmobiellesssen verdient vervolg
Leerzaam, gezellig, intensief, nuttig of saai. Nu de laatste proeflessen zijn gehouden, blikken verschillende betrokkenen terug op de afgelopen tien scootmobiel-cursusdagen. De meningen lopen uiteen, maar over een ding zijn de meesten het wel eens: de proef verdient zeker een vervolg.
Ergotherapeut Chantal Uijtdehaag heeft de helft van de lesdagen begeleid en is overtuigd van het nut van de cursus. “Zelfs de ervaren rijders hebben nog veel geleerd.” Als ergotherapeut kon Uijtdehaag ter plekke tips geven over zithouding, bediening of instellingen van de scootmobiel. “En in 20 tot 25 procent van de gevallen hadden de deelnemers na de cursus extra begeleiding nodig, bijvoorbeeld omdat ze hun scootmobiel niet voldoende beheersten. Soms waren ingrijpender aanpassingen nodig, bijvoorbeeld een voetpedaal in plaats van handbediening. In dat geval hielpen wij bij de aanvraag daarvan.” Uijtdehaag kan zich wel voorstellen dat de cursus nog wat wordt aangepast op het niveau van de deelnemers en de manier waarop de scootmobiel wordt gebruikt. “In de polder rijden vraagt andere vaardigheden dan in de stad. In welke vorm het ook gebeurt, het blijft erg belangrijk dat gebruikers een goede instructie krijgen voor ze op pad gaan.”
Harry Thijsse, mede-organisator van de cursus in Zierikzee, vond de lesdag een beetje tegenvallen. “Met sportvereniging D’Antilopen en het Platform voor mensen met een beperking organiseren wij al 12 jaar een scootmobielcursus en die vind ik eerlijk gezegd beter. Onze cursus is verdeeld over drie dagdelen en biedt meer uitdaging. Bij het achteruit rijden laten wij de cursisten tussen rechtopstaande pallets rijden en tijdens de afsluitende rit gaan wij bijvoorbeeld ook een winkel in.” Daarnaast vond Thijsse het aantal cursisten te groot. “We verdeelden ze in drie groepen, maar dan zat er bijvoorbeeld bij de ogentest zeven man te wachten tot de eerste klaar was.”
Leerzame cursus
Christ Baelemans, vrijwilliger van Veilig Verkeer Nederland, was bij alle cursussen aanwezig. Hij is zelf scootmobielgebruiker en herkende heel snel de problemen waar cursisten tegenaan liepen. “Al er tijd was, nam ik ze even apart om in overleg met de ergotherapeut te oefenen.” Baelemans is enthousiast over de cursus. “Het was absoluut leerzaam. Voor sommige deelnemers had het misschien wat pittiger gemogen, maar dan zou je de cursus moeten splitsen naar niveau van de gebruikers. Een cursus als deze is absoluut nodig en mag niet verloren gaan.”
Ook Sjaak de Feijter uit ’s Gravenpolder heeft met veel plezier twee cursussen in Goes begeleid. Hij had al veel ervaring met scootmobielen en met les geven: “Tot mijn pensioen werkte ik als adviseur bij Jeremiasse Revalidatie. Daar heb ik gezien hoe de scootmobielgebruikers steeds minder instructie kregen. Van een paar keer een uur rijden en tussendoor theorieles, tot een eenvoudige uitleg.” De Feijter nam tijdens de cursus de tijd om cursisten die onzeker waren, gerust te stellen en om ze uit te leggen was een handig hulpmiddel de scootmobiel is. “Sommige mensen schamen zich ervoor. Maar ik zeg dan: wees blij dat je weer buiten komt!”
Scootmobielen en de gemeente
Gerda van Leeuwen van de Chronisch Zieken en Gehandicaptenraad benadrukt het sociale aspect van de scootmobielcursus. “Niet alleen de lesdag zelf is een sociale aangelegenheid. Het levert ook leuke contacten op, waarbij mensen met elkaar afspreken om samen tochtjes te maken.” Daarnaast ziet Van Leeuwen de cursus als hulpmiddel voor gemeenten om verstandiger om te gaan met het WMO-budget. “Gemeenten moeten beter nadenken over de zorgvraag van cliënten en niet voor elk vervoerprobleem standaard een scootmobiel verstrekken. De bedoeling is de cursus aan te bieden voordat een scootmobiel wordt verstrekt. Zo kan je als gemeente beter bepalen of een scootmobiel wel de juiste oplossing is en zo ja, welk model. Zo blijven uiteindelijk minder voertuigen ongebruikt in de schuur staan.”
Meer informatie over Scoo®t Veilig bij Martin Huysse, ROVZ: ma.huysse@zeeland.nl
